Με επιτυχία και με τη συμμετοχή ανθρώπων που αγαπούν τη Ρόδο, τον πολιτισμό και τη δημιουργική γραφή ολοκληρώθηκε το τριήμερο δράσεων «Μελάνι στους Τοίχους – Η πόλη (ξανα)γράφει την ιστορία της», το οποίο διοργάνωσε το Διεθνές Κέντρο Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου της Διεύθυνσης Παιδείας και Νέας Γενιάς του Δήμου Ρόδου, σε συνεργασία το Εργαστήρι Δημιουργικής Γραφής «Μπλε Μελάνι», στις 25, 26 και 27 Σεπτεμβρίου 2026.
Η δράση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς και συνέδεσε την πολιτιστική κληρονομιά με το περπάτημα στην πόλη, την παρατήρηση, τη μνήμη και τη δημιουργική γραφή, προσκαλώντας τους συμμετέχοντες να θυμηθούν, να ανακαλύψουν και να αφηγηθούν εκ νέου τις ιστορίες της Ρόδου.
Κατά την έναρξη της δράσης, η Προϊσταμένη του Διεθνούς Κέντρου Συγγραφέων και Μεταφραστών Ρόδου, Ειρήνη Συμιακού, καλωσόρισε τους συμμετέχοντες, επισημαίνοντας τη σημασία της σύνδεσης της λογοτεχνίας με την πολιτιστική κληρονομιά και την καθημερινή ζωή της πόλης. Όπως τόνισε, η πολιτιστική κληρονομιά δεν περιορίζεται στα μνημεία και στα ιστορικά κτίρια, αλλά ζει μέσα στις μνήμες, στους ανθρώπους, στους χώρους και στις ιστορίες που διαμορφώνουν την ταυτότητα ενός τόπου. Μέσα από τη δημιουργική γραφή, η πόλη μπορεί να γίνει πηγή έμπνευσης και αφορμή για νέες αφηγήσεις, που συνδέουν το παρελθόν με το παρόν.
Ημέρα 1η – Τι σημαίνει πολιτιστική κληρονομιά;
Η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε στο Λογοτεχνικό Κέντρο Ρόδου, στο διατηρητέο συγκρότημα του Αγγλικού Ναυαρχείου, όπου το Κέντρο στεγάζεται από το 1996.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στην έννοια της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και στην ιστορική και πολιτιστική αξία του ίδιου του χώρου. Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν την ιστορία του συγκροτήματος και τις διαφορετικές χρήσεις του μέσα στον χρόνο, μέσα από σχετικό τεκμηριωτικό υλικό.
Η γνωριμία με την έννοια της πολιτιστικής κληρονομιάς πέρασε στη συνέχεια στη βιωματική εμπειρία, μέσα από τις πρώτες ασκήσεις εκφραστικής γραφής.
Ημέρα 2η – Η πόλη που αλλάζει
Η δεύτερη ημέρα μεταφέρθηκε στον αστικό ιστό της σύγχρονης Ρόδου, μέσα από έναν περιπατητικό κύκλο στο νοτιοδυτικό τμήμα της πόλης, έξω από τα μεσαιωνικά τείχη.
Αφετηρία αποτέλεσε ο ιστορικός κινηματογράφος «Μετρόπολ», ένας χώρος που συνδέθηκε με την πολιτιστική ζωή και τη συλλογική μνήμη της πόλης και σήμερα έχει μετατραπεί σε πολυκατάστημα τροφίμων. Εκεί πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες ασκήσεις γραφής, με αφορμή τη μεταμόρφωση και τη μνήμη του χώρου.
Η διαδρομή συνεχίστηκε σε σημεία όπου τα ίχνη της αρχαίας και της παλαιοχριστιανικής πόλης συνυπάρχουν με τη σύγχρονη πόλη. Μέσα από την πορεία στους δρόμους της Ρόδου, οι συμμετέχοντες ήρθαν σε επαφή με τη θέση και την κλίμακα σημαντικών αρχαίων και παλαιοχριστιανικών μνημειακών συγκροτημάτων, ενώ παράλληλα αξιοποίησαν χαρτογραφικό και εικονογραφικό υλικό για τη διαχρονική εξέλιξη της πόλης.
Η διαδρομή ολοκληρώθηκε κοντά στο πρώην βιβλιοπωλείο «Δέντρο», έναν ακόμη χώρο της καθημερινής πολιτιστικής ζωής της Ρόδου που πρόσφατα έπαψε να λειτουργεί. Εκεί, η εμπειρία του περιπάτου μετατράπηκε ξανά σε υλικό δημιουργικής γραφής.
Έτσι, η πόλη δεν αποτέλεσε απλώς το σκηνικό της δράσης. Έγινε το ίδιο το κείμενο πάνω στο οποίο οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να γράψουν.
Ημέρα 3η – Η μνήμη μέσα στα τείχη
Η τρίτη ημέρα τροποποιήθηκε λόγω της βροχόπτωσης. Η προγραμματισμένη περιπατητική διαδρομή στην Τάφρο αντικαταστάθηκε από επίσκεψη στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, το οποίο ήταν ελεύθερα επισκέψιμο στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η ομάδα περιηγήθηκε στους ισόγειους χώρους του μνημείου και ενημερώθηκε για τη μακρά ιστορική διαδρομή του, από την αρχαία και τη βυζαντινή πόλη έως το Παλάτι των Ιωαννιτών Ιπποτών και τις μεταγενέστερες επεμβάσεις της περιόδου της Ιταλοκρατίας.
Η ιστορική πληροφορία αποτέλεσε την αφετηρία για μια διαφορετική προσέγγιση της έννοιας της μνήμης. Στον φιλόξενο χώρο του κυλικείου του Παλατιού, η ομάδα συμμετείχε σε ασκήσεις δημιουργικής και εκφραστικής γραφής, αναζητώντας τη σύνδεση ανάμεσα στη μνήμη της πόλης και την προσωπική μνήμη.
Από την πόλη στο χαρτί
Το «Μελάνι στους Τοίχους» προσέγγισε την πολιτιστική κληρονομιά πέρα από τα μνημεία και τα ιστορικά κτίρια, αναδεικνύοντάς την ως ζωντανή μνήμη και αφήγηση, ως γέφυρα ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές, αλλά και ως καθημερινότητα, ανθρώπινες σχέσεις, πολιτιστικούς χώρους και προσωπικές ιστορίες.
Μέσα από το περπάτημα και τη γραφή, οι συμμετέχοντες παρατήρησαν την πόλη, αναζήτησαν τα ίχνη του παρελθόντος μέσα στο σύγχρονο τοπίο και δημιούργησαν τις δικές τους αφηγήσεις.
Γιατί η πολιτιστική κληρονομιά δεν είναι μόνο ό,τι διατηρείται στους τοίχους. Είναι και οι ιστορίες που γράφονται πάνω τους.
